Yüzyılın deneyinde Türk bilim adamları da var
KategoriKategorilenmemiÅŸ |
Avrupa Nükleer AraÅŸtırma Merkezi’nde yapılacak yüzyılın deneyinde Türk bilim adamları da var.CERN’de yapılacak büyük deneye Türk bilimadamları da destek veriyor.Bu konuda okuyacaklarınız:1Yüzyılın deneyinde Türk bilim adamları da var2CERN’de neler oluyor?3Fizik bilimde kırılma noktasındayız”Parçacık hızlandırıcılarıyla atom altı parçacıkları çarpıştırarak maddenin nasıl oluÅŸtuÄŸuna iliÅŸkin birçok sırrın anlaşılmasını saÄŸlamak” amacıyla gerçekleÅŸtirilecek “Yüzyılın Deneyi”nin yapılacağı Avrupa Nükleer AraÅŸtırma Merkezi’nde (CERN), 50′yi aÅŸkın Türk bilim adamı yer alıyor.
AA muhabirine, Türk bilim adamlarının çalışmaları ile ilgili bilgi veren Yıldız Teknik Ãœniversitesi (YTÃœ) Öğretim Ãœyesi Prof. Dr. Metin Subaşı, Türkiye’den Ankara, BoÄŸaziçi, Çukurova, DoÄŸuÅŸ, OrtadoÄŸu Teknik ve Yıldız Teknik üniversitelerinin, CERN’de yapılan çalışmalarda üye olarak yer aldığını, bunların dışında bazı üniversitelerin de bu üye üniversiteler kanalı ile deneylere katılma olanağı bulduklarını bildirdi.
2007′de uçak kazasında hayatını kaybeden Prof. Dr. Engin Arık’ın 30 senedir bu konuda çalıştığını, hayalinin Türkiye’nin CERN’e tam üye olarak katılımı olduÄŸunu ifade eden Prof. Dr. Subaşı, CERN’e ülke bazında tam üye olmak için 15-20 milyon dolar gibi bir paranın her sene ödenmesi gerektiÄŸini söyledi.
Türkiye’de yüksek enerji fiziÄŸi alanında büyük bir potansiyelin olup olmadığı tartışmalarıyla ülke olarak üyeliÄŸin geciktirildiÄŸini öne süren Metin Subaşı, ÅŸunları kaydetti: “Merkeze ülke olarak üye olunsaydı 50 deÄŸil, belki 250 Türk bilim adamı orada olabilirdi. Çünkü çok yetenekli, çalışkan ve yaratıcı gençlerimiz var. Hiçbir ülkede yok bu potansiyel. Ayrıca, CERN’e ödenen bu parayı baÅŸlangıçta CERN, o ülke için harcıyor. Bu para ile o ülkedeki yüksek enerji fiziÄŸi alanındaki çalışmaları destekliyor, alt yapı oluÅŸmasına katkı saÄŸlıyor. Daha da önemlisi CERN, bir üye ülke için sadece fizik çalışmalarına katılmak anlamını taşımıyor. CERN’e üyelik, ülkenin ekonomik ve teknolojik geliÅŸmesine de katkı saÄŸlıyor. Ãœye ülkeler, CERN’deki deney sistemlerinin kurulmasında gerekli malzeme ve cihazları temin ederek, ülkelerine hem ekonomik açıdan ödemelerinin çok üstünde gelir temin edebiliyor, hem de yüksek teknolojinin ülkelerinde geliÅŸtirilmesine katkı saÄŸlayabiliyorlar.”
CERN’de Türk üniversitesi
Yıldız Teknik Ãœniversitesini CERN’deki ALICE deney grupları arasına dahil eden Prof. Dr. Metin Subaşı, CERN serüveninin 2006 yılında baÅŸarılı doktora öğrencisi Ayben Karasu’nun doktora tezini CERN’de yapması, oradaki ALICE grubunun lideri Prof. Jean-Pierre Charles Revol ile bir arkadaşı vasıtasıyla iletiÅŸim kurarak saÄŸladığını, kendi imkanlarıyla gidip gelen öğrencisine daha sonra Türkiye Atom Enerjisi Kurumu (TAEK) tarafından projeleri kapsamında destek verildiÄŸini anlattı.
Prof. Dr. Subaşı, CERN’deki projelerine daha sonra 3 öğrencisini daha dahil ettiÄŸini, ALICE grubu yöneticilerinin de çalışmalarına büyük destek verdiÄŸini ve kendilerini cesaretlendirdiÄŸini söyledi. Subaşı, ÅŸunları kaydetti: “Bu zor koÅŸullarda, bu kadar hevesli olduÄŸumuzu görerek CERN’de bizi o kadar iyi karşıladılar ki, bize ‘Siz grup olarak üye olun. Hiçbir para ödemeden deneylere katılmanızı saÄŸlayacak bir üyelik verelim size. Resmi hale getirelim çalışmalarınızı, zorlukla karşılaÅŸmayın’ dediler. Bunun üzerine Kasım 2007′de baÅŸvuruda bulunduk. 6 Nisan 2008′de üyeliÄŸimizin kabul edildiÄŸine dair mektup geldi. Bizim ALICE grubunun program ve stratejileri hakkında söz hakkımız yok, ancak deneye katılma, deney verilerini kullanma ve yorumlama konusunda görev üstlenebiliyoruz.”
CERN’de yaz döneminde, genç bilim adamlarının yetiÅŸmesi için kurslar yapıldığını, bu kurslara tam üye olmayan ülkelerden sadece birkaç öğrencinin kabul edildiÄŸini anlatan Subaşı, bu yaz yapılacak kurslar için Türkiye’den kabul edilen 3 öğrenciden birisinin kendi öğrencisi olduÄŸunu bildirdi.
Metin Subaşı, sözlerini şöyle sürdürdü: “Kısıtlı olanaklarla ortaya koyduÄŸumuz performansı takdir eden CERN’deki bilim adamları, bize kahraman gözüyle bakıyorlar. Ve Türkiye’den gelen grupları isim isim biliyor, çalışmalarını takdir ediyorlar. Bizler de ülkemiz adına bu tarihi fizik deneylerine katıldığımız için gurur duyuyor, CERN’deki meslektaÅŸlarımıza ve bizleri destekleyen, ülkemizi CERN’e tam üye yapmak için uÄŸraÅŸan TAEK’e teÅŸekkür ediyoruz.”
Chip