Tek bir diskte 12.000 şarkı!
KategoriKategorilenmemiÅŸ |Blu-ray CD ve DVD’nin yeni veliahtı olmayı baÅŸardı. Blu-ray formatı hakkında mutlaka bilmeniz gereken detaylar burada.
DVD’nin halefi olmak için yapılan savaÅŸ sonra erdi: HD-DVD öldü, Blu-ray kazandı. Yeni formatın neler getirdiÄŸini, cihazların ve medyaların fiyatını ve en önemlisi bu teknolojiyi satın almanın ne zaman mantıklı olduÄŸunu birlikte araÅŸtıracağız.
Haftalar boyu dedikodusu yapıldı ve sonrasında her ÅŸey çok hızlı gerçekleÅŸti: Toshiba ÅŸefi Atsutoshi Nishida 19 Åžubat 2008′de son bir defa daha HD-DVD’nin avantajlarından bahsetti; ama her nedense geçmiÅŸ zamanda konuÅŸuyordu. Sonrasında seneler boyu süren DVD’nin halefi olma savaşını sona erdiren nihai sözler söylendi: “Kesin pazar analizlerinin sonucunda bundan sonra HD-DVD oynatıcı, kaydedici ve PC sürücüsü geliÅŸtirmemeye, üretmemeye ve pazarlamamaya karar verdik. Firmamızı ve her ÅŸeyden önce müşterilerimizi hayal kırıklığına uÄŸrattık. Fakat hızlı bir kararın, piyasanın geliÅŸim sürecine çok daha yardımcı olacağını düşündük”.
HD-DVD neden bu kadar çabuk öldü?
2008 Ocak ayının baÅŸlangıcında önemli bir Hollywood stüdyosu olan Warner Bros. sürpriz bir hamle ile mavi tarafa geçeceÄŸini duyurduÄŸunda her ÅŸey belliydi: ABD film fabrikasında üretilen sinema filmlerinin çoÄŸu yüksek çözünürlüklü olarak Blu-ray diskler ile satılacaktı - Toshiba’nın yanında Microsoft, Intel ve HP gibi IT firmaları tarafından (bir zamanlar) desteklenen HD-DVD düşüşe geçmeye baÅŸladı. Daha sonra ÅŸubat ayında Netflix veya dünyaca tanınmış market zinciri Wal-Mart gibi büyük video maÄŸazaları da HD-DVD’yi ürün yelpazelerinden çıkardılar. Son olarak Microsoft’un Xbox takımı bile HD-DVD’nin “tüketicilere yüksek çözünürlüklü içerik sunmanın tek yolu olmadığını” belirtme ihtiyacı duydu; format artık tutulmuyordu.
Öyle ya da böyle format kavgası endüstrinin kendisi tarafından sonlandırıldı, böylece tüketici ikilemde kalmaktan kurtuldu. Yaklaşık 1 Milyon kullanıcı (Toshiba’ya göre bunların 300.000′i Xbox 360 HD-DVD sürücüsü kullananlar) artık modası geçmiÅŸ bir cihaza sahipti, fakat Toshiba bu tüketiciler için tam destek ve servisini devam ettirecek. KarşılaÅŸtırmak gerekirse: Blu-ray oynatıcılar çoktan 10 Milyondan fazla satıldı bile. Ãœstelik bu sadece baÅŸlangıç.
Blu-ray’in en önemli avantaj ve dezavantajları
Blu-ray çok daha yüksek depolama kapasitesi ile (50 GB’a kadar) görüntü ve sesi yüksek çözünürlüklü olarak sunmak için ideal bir medya oluyor: Artık video sinyalleri 1920 x 1080 piksel çözünürlüğe kadar saniyede 40 MBit bant geniÅŸliÄŸi ile gösterilebiliyor (DVD: 720 x 576 piksel, yaklaşık 10 MBit/s).
Bunun dışında resim-içinde-resim, internet baÄŸlantısı veya daha iyi menüler gibi yeni fonksiyonlar mevcut. Blu-ray ses konusunda da bir adım öteye gidiyor: “Dolby True-HD ve “DTS-HD Master Audio” gibi ses standartları sayesinde orijinal müzik ve sesler, uyumlu ses sistemleri ile kayıpsız bir ÅŸekilde aktarılabiliyor.
Film medyası olarak DVD ile karşılaÅŸtırıldığında Blu-ray’in bir dezavantajı var: Yeni oynatıcıların yanında HD keyfine varabilmek için HDMI baÄŸlantısı ile donatılmış bir televizyona (veya projektöre) ihtiyacınız var. Zira genel olarak kopya koruması ile donatılmış Blu-ray filmleri yüksek çözünürlükte seyretmek için bunlar ÅŸart.
Aynı durum PC’de Blu-ray oynatımı için de geçerli. Burada da baÄŸlı TFT monitör HDCP (High-bandwidth Digital Content Protection) ÅŸifreleme sistemini desteklemeli ve HDMI veya DVI baÄŸlantısına sahip olmalı. Bu ÅŸartları ise sadece 24 inçten itibaren yeni çıkan ekranlar saÄŸlıyor. Ayrıca ekran kartınız da HDCP’yi desteklemeli: Sapphire Radeon HD 2400 Pro gibi uygun fiyatlı modelleri 45 Dolar’dan itibaren bulabilirsiniz.
Blu-ray oynatıcı ve filmlerin fiyatı ne kadar?
Blu-ray piyasada halen çok yeni, 100 YTL civarı bir fiyattan bulabileceğiniz DVD çalarlar ile karşılaştırıldığında Blu-ray oynatıcılar çok pahalıya kaçıyor.
Giriş seviyesi Blu-ray oynatıcı olarak Philips BDP 7200n, Samsung BD-P1400 veya Sony BDP-S300E (yaklaşık 530 Dolar) modellerini tavsiye edebiliriz; Pioneer BDP-LX70 (yaklaşık 2.100 Dolar) gibi üst seviye modellere yaklaştığınızda çabucak 1.500 Dolar sınırını aşmış oluyorsunuz.
Fakat açık arayla en çok yaygın Blu-ray oynatıcı ise tamamen farklı bir cihaz: Sony PlayStation 3. PS3′ü “çocuklar için oyun konsolu” olarak gören HD fanları çoÄŸunlukla ÅŸu önemli avantajı göz ardı ederler: Dünya çapında o kadar fazla kullanıcısı var ki, Sony tarafından firmware güncellemeleri ile sürekli optimize ediliyor ve fonksiyonel olarak geniÅŸletilebiliyor. Bu yüzden PS3 en uyumlu ve geleceÄŸi en parlak Blu-ray oynatım istasyonu olma unvanını kazanıyor. Sadece iki dezavantajı var: PS3 Blu-ray oynatırken yaklaşık 200 Watt güç harcıyor (saf Blu-ray oynatıcılar 80 Watt ile yetinebiliyor). Ayrıca oynatım sırasında çıkardığı 2,0 Sonelik ses ile biraz gürültülü.
Sinema filmlerini karşılaştırdığımızda oynatıcılarda olduğu gibi devasa farklar söz konusu değil: Tipik bir Hollywood filmi Blu-ray ile 40-46 Dolar civarında iken DVD seçildiğinde fiyat aralığı 20-30 Dolar arasında oluyor. Yani HD filmler seçildiğinde fiyat farkı oynatıcılarda olduğu gibi yüksek olmuyor.
Blu-ray sürücüler ve boş medyalar ne alemde?
PC tarafına bakıldığında bazı ÅŸeyler deÄŸiÅŸmiÅŸ gibi gözüküyor: Uzun süredir pahalı olan dâhili Blu-ray sürücü fiyatları ÅŸu sıralar düşüşe geçti. Pioneer BDC-202 veya Lite-On DH-401S gibi Blu-ray’i sadece okuyabilen sürücüleri (BD-ROM) 200 Dolar civarında bulmak mümkün.
Buna karşın Blu-ray yazıcıların (BD-R/RE) fiyatı neredeyse iki katı. Lite-On LH-2B1S veya LG GGW-H20L gibi sürücülerin fiyatı yaklaşık 400 Dolar; LG’nin yazıcısının HD-DVD’leri de oynatma gibi bir artısı var. Uygun BD boÅŸ medyaları da dört çeÅŸit: Bir kez yazılabilir (BD-R) ve birden çok kez yazılabilen (BD-RE) medyalar ve bunların 25 veya 50 GB kapasiteli sürümleri… Åžubat ayında Blu-ray medyaların yaklaşık fiyatları ÅŸu ÅŸekildeydi:
BD-R 25 GB: 13 Dolar
BD-R 50 GB: 38 Dolar
BD-RE 25 GB: 18 Dolar
BD-RE 50 GB: 60 Dolar
Fiyatlandırma stratejisine bakarsak Blu-ray sürücülerin yaygınlaÅŸmasının neden ÅŸimdiye kadar sürdüğü anlaşılıyor: Özellikle 50 GB’lık boÅŸ medyalar halen çok pahalı. Mobil sabit diskler çok daha fazla kapasite sunuyor ve GB başına maliyetleri daha düşük (ayrıca fiyatları sürekli olarak düşüyor). BD medyalarının normal kullanıcıya kadar ulaÅŸması için BD medya üreticileri fiyatları yaklaşık onda bir oranında düşürmeliler. Dolayısıyla boÅŸ medya tarafında sonuç çok basit: Beklemek!
Artık DVD film almaktan vazgeçmeli miyim?
Hayır… DVD filmler Blu-ray filmlere göre halen çok daha ucuz ve seçim imkânı çok daha geniÅŸ: Åžu an Amazon’da 600 Blu-ray film mevcut, 100.000′in üzerinde de DVD. Ayrıca birçok DVD prodüksiyonu halen yüksek görüntü ve ses kalitesi sunuyor. Öyle ki, HD içerikle doÄŸrudan karşılaÅŸtırıldığında aradaki farklı anlayabiliyorsunuz.
Ãœstelik tüm Blu-ray çalarlar DVD’lerle de baÅŸ edebiliyor ve “eski” DVD çözünürlüğünü (PAL/”Standart Definition”) HD televizyonlarda çok güzel gösterebiliyor. EÄŸer en çok sevdiÄŸiniz film Blu-ray olarak çıkmış ve sizin de evinizde gerekli donanımınız varsa durum farklı gözüküyor: Zira kural olarak filmin Blu-ray sürümü ile oluÅŸan fiyat farkı ekstra özellikler, daha iyi ses ve detaylı görüntü ile dengeleniyor.
Blu-ray cihazı alırken nelere dikkat etmeli?
Salt Blu-ray oynatıcı alırken en önemli kıstas donanım oluyor. Blu-ray oynatıcınızın mümkün mertebe HD televizyonunuza uyum göstermesine dikkat edin: FullHD bir ekran (”HD ready 1080p” logosu ile), tüm Blu-ray oynatıcıların destekliÄŸi 1080p çıkış formatına tam destek verir.
Bu durum 24p oynatım modu için de geçerli. Bu mod sayesinde orijinal sinema kalitesinde görüntü elde edersiniz. Ses formatlarında ise BD oynatıcının birçok ses standardını çözümleyebilmesi önemlidir: Dolby True-HD ve DTS-HD Master Audio gibi yeni codec’lerin desteklenmesi önemli.
Dikkat: DVD’lerde olduÄŸu gibi ne yazık ki Blu-ray disklerde de bölge kodu koruması var. Dolayısıyla Amerika’dan satın aldığınız bir Blu-ray diski Türkiye’de oynatamazsınız.
Salt oynatıcılarda önemli olan bir diÄŸer kıstas da desteklenen Blu-ray sürümüdür: Åžu sıralar kafa karıştırıcı bir biçimde 1.0 (BD-Video), 1.1 (Bonus View) ve 2.0 (BD Live) gibi farklı sürümleri destekleyen oynatıcılar piyasada dolaşıyor… 1 ile baÅŸlayan sürümler teknik olarak eskidir, ne kadar düşük fiyata satılsalar da bu oynatıcılardan uzak durmalısınız. 1.1 sürüm Blu-ray oynatıcılar, film yönetmeninin videolu yorumunu aynı ekranda göstermeyi saÄŸlayan resim-içinde-resim özelliÄŸini destekler. En güncel 2.0 sürümü ise internet baÄŸlantısını destekliyor ve bu sayede fragman, alternatif film sonları veya aktörlerle ilgili güncel haberler gibi ekstra materyaller internetten indirilebiliyor.
Peki ama şimdi mi satın almalı yoksa biraz daha beklemeli mi?
Bizim tavsiyemiz: Sabredenler özellikle BD-Live destekleyen cihazlarda büyük fiyat düşüşlerine şahit olacaktır.
Blu-ray kopya koruması gerçekten kırıldı mı?
Bunun cevabı ancak “ne evet ne de hayır” olabilir, zira Blu-ray üç farklı kopya koruması kullanıyor: En çok tanınanı AACS (Advanced Access Content System). Bu koruma sayesinde içerik sadece HDMI (veya HDCP destekli DVI portundan) baÄŸlantısı üzerinden oynatılabiliyor.
AACS genel olarak kırılmış deÄŸil, ama internette AnyDVD HD gibi sürekli güncellenen hacker araçları her disk için AACS korumasını devre dışı bırakabiliyor ve böylece Blu-ray filmler sorunsuz bir ÅŸekilde PC’nin sabit diskine kopyalanabiliyor. Sonrasında PowerDVD Ultra (7.3.3319 sürümüne kadar) veya Nero ShowTime HD gibi yazılımsal oynatıcılar, diskteki filmleri okuyabiliyor. Ä°kinci kopya koruması olan bölge koduyla da AnyDVD neredeyse baÅŸ edebiliyor. Yine de bu koruma filmin DivX HD gibi farklı bir formata dönüştürülmesine engel oluyor. Fakat bu durum ancak boÅŸ Blu-ray medyaların satın alınmayacak derecede pahalı olduÄŸu sürece “rahatsız edici” olacaktır.
DVD’lerde olduÄŸu gibi, kopyalanma dalgasına kapılmamak için Blu-ray üreticileri bir arka kapı oluÅŸturmuÅŸ durumdalar: Bazı ÅŸartlar altında çalıntı kopya oynatan cihazlar internet veya özel bir kara liste sayesinde “yasak” cihazlar arasına alınabiliyor ve yeni çıkan Blu-ray diskler ile kilitlenebiliyor. Yani çalıntı kopya oynatırsanız bu sizin son Blu-ray oynatışınız olabiliyor. Åžu ana kadar bu yöntem kullanılmadı ve kullanılmayacak gibi gözüküyor. Zira bu yöntem ile “güvenilir” cihazlar da yanlışlıkla kilitlenirse bu durum Blu-ray’in popülaritesi için resmen bir zehir etkisi yaratır.
HD kaynağı olarak internet, BD’den daha mı iyi?
Belki gelecekte… Ama önümüzdeki birkaç sene için henüz deÄŸil. Zira internet, Blu-ray ile kalite kulvarında kapışabilecek bir HD içeriÄŸi sunamıyor. 50 GB’lık film içeriÄŸini ÅŸu anki DSL hızları ile indirmeye çalışanlar elbette vardır. Ama sabredemeyenler iTunes’daki HD fırsatları veya yakın zamanda YouTube ile yetinmek zorunda kalacaktır. Kısacası en yüksek görüntü ve ses kalitesini ÅŸu an için sadece Blu-ray sunuyor.
